Có nơi nào dân phố đi ăn sáng bằng dao? Có đấy! Đó là Thanh Hóa, khi người ta ăn cháo lươn mỗi sáng.
Cháo lươn được coi là đặc sản xứ Thanh, cách nấu, cách ăn "chẳng giống ai". Lươn làm hết nhớt bằng tro bếp, cắt tiết để riêng, cho vào nồi luộc, chín tới thì vớt ra, bóc lấy thịt, đem tao hành mỡ. Xương lươn giã nhỏ, lọc lấy nước, đổ vào nồi nấu cháo. Gạo ngon, tất nhiên. Có khi, người ta nấu cơm để nguội rồi mới mang nấu cháo. Lúc nấu, pha chút nước hàng cho có màu, đổ nước tiết vào cho ngọt, dậy mùi lươn, thịt lươn trộn vào tùy nhiều ít.
Cháo cần phải loãng, ăn cốt lấy nước, ngon ở nước, thơm ở nước.
Khi múc cháo ra bát, người ta thường lót ở đáy bát chút rau cần, hành khô thái mỏng, ớt... Mỗi quán hàng đều có nhiều dao bài nhỏ, một rổ hành khô để sẵn, khách tự động thái hành vào bát, đưa cho bà chủ múc cháo. Cháo lươn phải ăn nóng bỏng miệng, vừa ăn vừa suýt xoa, tóa mồ hôi trán. Dân Thanh Hóa thích ăn sáng bằng bát cháo lươn hơn là ăn phở, bún hay các món khác.
Cái cảnh ở quán hàng người xúm đen xúm đỏ, húp cháo xì sụp, tay thái hành, tay bẻ bánh tráng (bánh đa) lốp cốp, ta thường thấy trên nhiều đường phố. Cũng nhiều hàng cắt vào bát mấy miếng đậu phụ rán kiệt nước khô như cái măng. Mới đầu, đậu phụ còn ***, sau ngấm nước mềm dịu. Đặc biệt ngon là cắt vào vài lát bánh bột nếp rán vàng, mà dân địa phương quen gọi là bánh xèo. Có người, đặc biệt là đàn bà, trẻ con còn thích trộn bánh dẻo (bánh cuốn). Hoặc là dăm cái bánh dẻo, vài cái bánh xèo cắt nhỏ để ở đĩa riêng, thỉnh thoảng, giữa những xì xụp cháo nóng, gắp một miếng, chấm với thứ nước mắm nguyên chất vàng như mật, mặn lại thơm lừng... Đối với đàn ông, thú nhất là thêm một chén rượu nút lá chuối làng Quảng, cái thứ rượu trong suốt nặng cháy họng.
Lươn giúp bổ khí huyết, tăng cường thể lực, chữa được nhiều bệnh như ho hen, phong thấp, tiểu đường và tăng cường trí nhớ... Trẻ con, người lớn, phụ nữ có thai... dùng đều tốt. Thịt lươn bổ vậy mà nhẹ, thêm tinh dầu rau ngổ, vị hăng của hành khô, chất nóng của ớt, cái men nồng rượu quê tạo ra một thứ cháo đúng là có một không hai. Ăn xong, người nhẹ lâng lâng, khỏe khoắn như vừa uống một thang thuốc quý.
Cũng là cháo lươn, nhưng cháo lươn xứ Thanh nó thanh mà dịu chứ không bộn mà ngậy như cháo lươn xứ Nghệ. Cháo lươn Thanh Hóa không chuộng nhiều thịt, nhiều cái, mà chuộng vị, vị phải đặm đà mà không hắc, chuộng màu, màu nước phải nâu sậm nhờ pha chế “kẹo đắng” đúng liều, rồi màu lát hành, màu rau thơm, màu lát ớt tươi đỏ... Tất cả phải nổi bật, bắt mắt, nhìn thấy là dịch vị tứa ra, không thể không thèm ăn. Rồi phải nhắc lại, cháo phải nóng, rất nóng, phải loãng, càng loãng càng quý!
Người Thanh Hóa vốn được coi là cục mịch, quê mùa, thường ngày vẫn ăn uống kiểu “chặt to kho mặn”, vậy mà có khá nhiều món quà rất thanh như bánh khoái nồi rang, chả tôm, bánh bèo... Nhưng thượng đẳng tính chất vẫn là cháo lươn. Điều này có căn nguyên lịch sử của nó mà chúng tôi sẽ đề cập ở một bài khác. Người ở các tỉnh về Thanh, được mời ăn cháo lươn đều cảm thấy khoái khẩu, lâng lâng về một miền văn hóa ẩm thực đặc sắc.
Hãy cảm ơn bài viết của yeti bằng cách bấm vào "" nhé!!!